Bloem

Er lopen twee mensen door een park. Ze zien een moeder met haar dochter lopen. Het dochtertje  huppelt naar een bloemenperkje toe en plukt er een mooie bloem uit. Deze bloem geeft ze blij aan haar moeder. "Voor jou!!!" Zegt ze erbij.

De twee mensen zien het tafereel. De ene persoon is helemaal verrukt van deze daad van moederliefde en krijgt er warme gevoelens bij. De andere persoon is minder enthousiast, en vind het zonde van de mooie tulp die geplukt wordt. Het dochtertje had ook de bloem samen met haar moeder kunnen bewonderen zonder hem te plukken.

De twee mensen vertellen elkaar wat ze net hebben gezien. Ze kunnen niet geloven dat ze blijkbaar allebei iets anders hebben gezien. Ze zijn verrast over elkaars standpunt. Zo hadden ze er nog nooit tegenaan gekeken.

Het gaat er niet welke persoon gelijk heeft. Het belangrijkste is dat twee mensen heel verschillend tegen dezelfde situatie kunnen aankijken. Ook al kennen de mensen elkaar al jaren, of gaat het om iets dat heel erg voor de hand ligt.

In feite hebben beide personen gelijk. Ze hoeven alleen maar te vertellen hoe een situatie op hun persoonlijk overkomt. En daarna hoeven ze alleen maar te luisteren hoe de ander hier tegenaan kijkt. Om vervolgens heerlijk verder te wandelen in het park, en zich te verwonderen dat er altijd meerdere kanten zitten aan een mooie bloem.

Even wachten

In Nederland heb je zo nu en dan een verkeerslicht die aftelt tot het licht weer groen wordt. Het blijkt dat mensen hierdoor rustiger wachten.
In de Verenigde Staten heb je zo nu en dan een verkeerslicht die aftelt tot het licht weer rood wordt. Het blijkt dat mensen hierdoor niet meer te laat oversteken.

Het is een heel klein verschil, maar het geeft een beeld over hoe beide landen in essentie denken. In Nederland gericht op het plezieren van de consument, plus de kans op een efficientere doorstroming van het verkeer omdat ze zich kunnen voorbereiden op het groen. In de Verenigde Staten is het gericht op het voorkomen van het gevaar dat mensen nog oversteken terwijl het licht op groen springt voor het andere verkeer op het kruispunt. Een positieve, constructieve benadering versus een negatieve, risicomijdende benadering.

Waarom noemen Nederlanders eigenlijk hun verkeerslichten Stoplichten? Het zijn toch ook Galichten...

Woorden leven

“Words are life set down on paper” – Paulo Coelho

Ik probeer me wel eens voor te stellen hoeveel boeken er op aarde zijn. Hoeveel bibliotheken en boekenwinkels zijn er wel niet, hoeveel boeken staan er in ieder huis in de boekenkast. Dan probeer ik me te bedenken hoeveel geschreven woorden er wel niet zijn. Dan komt het immense internet er bij, verkeersborden, menukaarten, verpakkingen van goederen en ga zo maar door.

Tenslotte tel ik daarbij op hoeveel gesproken woorden er wel niet zijn. Zeven miljard mensen, allemaal praten ze met elkaar. De hele dag door, elke dag weer.

Allemaal gebruiken we verschillende vormen van communicatie in ons samenzijn met anderen. Dit kan met alle zintuigen, maar gaat verreweg het meest via woorden. Woorden worden het meest gebruikt om onze gevoelens duidelijk te maken. Toch is het slechts een slappe afgeleide van datgene wat we van binnen voelen, wat we daarwerkelijk willen overbrengen aan de ander. Woorden geven ons het misplaatste gevoel dat we onszelf verstaanbaar kunnen maken, net als het idee dat we anderen kunnen begrijpen.

Je weet precies wat je zelf voelt, maar om dit over te brengen aan anderen moet je kiezen uit een limitatieve woordenschat. Dit zal nooit helemaal de lading dekken. Dan is er nog het probleem dat de ontvanger van de boodschap het geheel op zijn eigen manier interpreteert. Het gevoel dat je probeert over te brengen moet tweemaal door een barriere, waardoor het eindresultaat bij de ander altijd onduidelijk blijft. Je kan nooit precies weten wat de ander voelt.

En toch gebruiken we woorden. Veel woorden. Heel veel woorden. Bij gebrek aan beter. Het is één ding om een situatie te beschrijven, het is heel iets anders om een situatie mee te maken. Door een stortvloed aan woorden proberen we ons verhaal aan anderen te vertellen. Hoe meer woorden hoe beter begrepen, lijkt men te denken. Het is onbegonnen werk. Emotie laat zich niet vangen in woorden. Leven laat zich niet vangen in dood.

                                  ps. Ook een Wordle maken? Kijk op www.wordle.net

Taal

Het blijft een apart communicatiemiddel. Taal. Iedereen gebruikt het de hele dag door, meestal zonder erbij na te denken. Maar nu ik een jaartje in Amerika woon, kom ik erachter dat veel woorden of uitdrukkingen toch niet zo vanzelfsprekend zijn. Ook niet in de letterlijke zin van het woord.

Nederlanders worden vaak geroemd om hun uitstekende talenkennis. Door onze kleine voetafdruk in de wereld is het spreken van verschillende talen voor Nederlanders de gewoonste zaak van de wereld. En al zullen veel Nederlanders geen Oxford-Engels spreken (meestal hoor je aan de uitspraak meteen al dat het om Hollanders gaat), hier in New York behoren we wel tot het meer verstaanbare Engels. Dit overigens in tegenstelling tot veel Indiërs of Chinezen, die zelfs als ze hier geboren zijn, onverstaanbaar Engels gebruiken. Maar dat is niet het probleem van de taal dat ik hier bedoel. Dat gaat over de gebruikte woorden zelf.

Toen ik pas in Amerika woonde viel het me op dat de Amerikanen veel uitdrukkingen gebruiken. Dit zijn dan uitdrukkingen die in Amerika normaal zijn, maar mij als Nederlander vaak op het verkeerde been zetten. ‘To bend over backwards’, ‘There's no two ways around that' of ‘The tail wagging the dog’ zijn als losstaande uitdrukkingen best te begrijpen, maar als ze in een normaal gesprek worden gebruikt ben je in eerste instantie geneigd de letterlijke betekenis van een woord te volgen. En dan is het best raar als iemand tijdens een discussie over juridische aspecten van een contract plotseling over een apart soort kwispelende hond begint.

Maar het wennen aan dat soort uitdrukkingen gaat eigenlijk vrij snel, en na verloop van tijd merkte ik dat ik ze ook zelf ging gebruiken. En om niet onbedoeld grappig te zijn door de Nederlandse uitdrukkingen letterlijk te vertalen in het Engels heb ik me de eerste maanden maar onthouden van elk spreekwoord of gezegde. Vaak hoor ik Nederlanders in gesprek citeren uit het bekende boekje 'I always get my sin', zoals ‘I don’t want to fall with the door in the house’ of ‘he fell with his nose in the butter’. Het wordt pas echt grappig als er door de vertaling plots hele vreemde dingen worden verteld: ‘this can so not longer’ of ‘I couldn’t find the head entrance’.

Na enkele maanden begin je echter standaard in het Engels te praten, zonder dat je het eerst in het Nederlands bedenkt en het vervolgens in je hoofd vertaald. Dit werkt prima voor de uitdrukkingen die ik gebruikte, want alles gaat direct in het Engels en als de juiste uitdrukking niet kent, zal je hem ook niet gebruiken. Maar op dat moment gaat het mis bij de standaard uitdrukkingen in het Engels, die ook in het Nederlands veel worden gebruikt. Deze uitdrukkingen hebben bij mij vanuit het Nederlands een betekenis meegekregen, maar nu hoor ik ze vanuit de Engelse variant. Zo viel ik laatst stil toen iemand me vroeg 'What's up?'

Weet ik veel wat boven is. Ik ben veel te blij dat ik hier zit. En heb je je ooit afgevraagd waar de letters OK voor staan? En wat is precies een ‘back-up’? Een take-in gesprek? Wie zijn de jet set? En zo kan ik nog wel even doorgaan. Nadat ik me dus eerst de Engelse uitdrukkingen letterlijk voor te stellen alvorens de betekenis te begrijpen, moet ik nu weer voor sommige andere uitdrukkingen dit juist niet doen, omdat de letterlijke betekenis niets heeft te maken met de eigenlijke opmerking.

Taal. Ik blijf het een apart communicatiemiddel vinden. Het zal me de komende tijd nog wel even bezighouden, waar ik me ook bevind. En ik zal vast nog wel eens iets verkeerd zeggen of een opmerking helemaal verplaatsen. Maar dat is niet zo erg. Shit happens, nietwaar?